Gruu:n hale

Als woord van het 2e kwartaal heeft de werkgroep Dialect en Folklore gekozen voor het woord hie:pke. Een hie:pke is een kleine hakbijl, die werd gebruikt om dennengroen te hakken. Dat groen diende als versiering bij de woningen van bruidsparen. In onze streek was en is het soms nog gebruikelijk, dat groen gemaakt wordt als een jong stel gaat trouwen.
Groen maken is het aanbrengen van dennengroen in de vorm van een boog. Deze boog wordt vastgezet met tuien en hierop wordt eveneens dennengroen aangebracht. Vervolgens wordt het geheel versierd met roosjes van crêpepapier, die gemaakt zijn door de vrouwelijke buurtbewoners. Het groen maken gebeurt bij de ouderlijke woning van de bruid en van de bruidegom, alsmede bij de toekomstige woning van het echtpaar. Ook wanneer echtparen een huwelijksjubileum vieren, wordt er groen gemaakt bij de woning van de echtelieden. Groen maken is een teken van ‘naoberschap’, verbondenheid en betrokkenheid.
Het was gebruikelijk dat het bruidspaar voldoende drank meegaf aan de ‘groenhalers’ voor onderweg. Na het nuttigen van diverse biertjes en borreltjes ontstonden er vaak hilarische taferelen en werden geregeld streken uitgehaald.
Bijgaand verhaal is hier een mooi voorbeeld van.
 
Gruu:n hale
Disse keer ’n stukske aove ‘t vroggere gruu:n hale.
As d’r vrogger ’n jong stel trouwplanne hah dan wier dao de buurt volop bi-j betrokke. As de bure in de gate krege, dah t’r een brullef an zat te komme dan harre ze de ore al gespits. Of ’t now um een jong stel ging of um een kaopere, zilvere, golde of diamante jubileum was, ze hadde d’r altied wel zin in.
Een vas onderdeel in de aanloop nao dah fees was ’t gruu:n hale en ’t gruu:n make.
‘t Was ’n bitje afhankeluk van wanneer de bure tuus ware, dah was jao veur iedereen veschillend, d’n een mos werke bi-j de baas en weer ’n ander was al in de V.U.T. of trok al van Drees mao weer ’n ander was tuus op de boerderi-j.
Dus afhankeluk van tied en werk. Daorum kwame ze eers ’n aovend bi-j mekaar um te aovelegge. Op disse aovend wier alles geregeld, wie geet d’r gruu:n hale, hoe gao’we dah doen ,gao’we meh de trekker en wage of met peerd en wage of meh de auto en aanhanger, dus bes wel völ meugelukhede.
En meestal nao de neudige pötjes bier, stukskes kaes en gebraoje wos was alles bekend; daotum, tied, vevoer en wie d’r allemaol meh kon gaon. Gi-j kon ok later nog efkes komme, want wi-j wisse al bi-j veurbaat dat dah gruu:n aldernaas dreug zol zun. Dus dah moes efkes gewaeterd wodde.
Zo ook in de 4de waek van oktober 1976.
Dinie & Bertus Staring wolle hun kaopere huweluk viere meh familie, vriende en bure. Dus de buurt ging donderdag ’s middags rond ’n uur of 3 gezameluk meh ’n grote aanhanger van Sloot gruu:n hale in ’t Bergse Bos. D’r ware wel ’n man of 12 bi-j mekaar en veur 15 gulde hadde wi-j d’n aanhanger alderbastend vol.
Völ hande make lich werk en in een tied van ’n roef harre wi-j dah (dreuge) grei op de kar, mao umdah dah genuu:mde gruu:n zo alderjekus dreug was ginge wi-j op de terugweg effe naeve  de Spöltuin op. (Boszicht)
Dus wi-j met z’n alle bi-j de Spöltuin nao binne. Dao smie:k dah bier toch lekker en meestal ware d’r wel ’n paar jonge deerntjes, die (as ’t nie anders wol) ons wel nao huus wolle brenge.
Op ’n gegeven moment kwam d’r één van de groep binneblaere, den hah effe de aerpels afgegaote (plasse), dah ’t gruu:n weg was. Wi-j meh zien alle nao buute en inderdaod, de hele handel was gejat! Wi-j weer meh z’n alle nao binne aoverlegge wah te doen. Daonao de jongeluj bi-j mekaar de auto in en dah in ’t rond. Wi-j harre een klein vermoede wie d’r achter kon zitte! Volgus ons kon dah wel ‘ns de jong van Frederik Jansen zun, want den heurde niet bi-j de buurt. Den was wel te porre veur dah soort streke en Mia zien vrouw was al nie völ anders.
De meute, die weg was op zuu:k nao ’t gejatte gruu:n, knapte meteen nao de boerderi-j van Geert & Mia. En jaowel heur dao sting d’n aanhanger. Jan Koenders zol op ’t gruu:n passe en dan ginge de jonges effe terug um ’n auto meh trekhaok te hale. Zo gezeid, zo gedaon! Toen zillie weer terugkwame was zowel oppas Jan as d’n aanhanger vedwene … en now dan?
Weer in ’t rond , Holthuu:ze deur, effe ‘t Friesland op, de Haegh weer in en bi-j Sloot um de keet alles effe sjekke. Ze gave de moe:d op, dan mao weer terug nao ‘t Boszich en wah denk ie? D’n aanhanger meh gruu:n was weer terug en de kidneppes zate meh ’n big smile meh te pruu:ve! Gedurende die gezelligheid ontstond ’t idee um ’n stukske in de liemers te zette aove dit veurval.
Bert Schlief, toen correspondent van ’t kerkeblaedje ‘De Liemers’ wier opgebeld meh de melding dah t’r ’n vrach gruu:n gejat was en dah de losprijs 3 kratjes bier en 3 strenge karbonade was .
Uuteindeluk is d’r een leuk vehaaltje geplaats en is alles weer op z’n peutjes terechgekomme. ’t Gruu:n make kon gewoon deurgaon en de brullef was olderwets gezelleg.
Waor gebeurd, ik was d’r eigus bi-j

Henk Gieling.

Copyright @2018|Oudheidkundige Vereniging Didam| Anjerstraat 6,6942 VW Didam|Tel.nr 0316-224447|
Disclaimer

log in