Havezate 'De Heegh'

Inleiding

Huis De Heegh aan de Heeghstraat werd lang geleden als havezate vermeld. Dat betekent dat het riddermatig goed was, een ridderhofstede. A.G. van Dalen schrijft in ‘Nederlandse geschiedenis in en om de Liemers’ dat er al in 838 een vermelding was van ‘Heoa’ in de landstreek ‘Leomerike’. Hiermee zou ‘De Heeg’ bedoeld kunnen zijn. Hij trok die bewering echter zelf om taalkundige redenen in twijfel. In de 15e eeuw werd gesproken over De Heege, een havesate in Diedam, maar hiervan zijn geen afbeeldingen bekend. In 1721 en 1731 zijn pentekeningen gemaakt van het gebouw dat in 1719 werd gebouwd.

 

100Huis De Heegh-1721-640x480 File0003
Havezate De Heegh (1721)
Maximiliaan de Raedt
Kadastrale kaart
van 1832


Op de kadastrale kaart van 1832 staan drie gebouwen bij elkaar, waarvan de grootste het huidige huis De Heegh is. Dat was het voormalige koetshuis dat bij de havezate hoorde. In 1897 werd dit koetshuis verbouwd tot woonhuis/boerderij, het huis dat thans nog bestaat en de naam De Heegh op de voorgevel heeft. Wat nog over was van de oude havezate, werd afgebroken.

Anna Rasing (overleden in 1988 op 102-jarige leeftijd) vertelde als volgt over haar jeugd op De Heegh: "Mijn vader werd in 1882 boswachter op De Heegh dat toen eigendom was van ‘de heer van het kasteel’, zoals dhr. Van Embden uit Oosterbeek werd genoemd. Mijn vader werd in 1897 eigenaar toen de oude heer Van Embden overleden was. Op het landgoed De Heegh stond een kasteeltje met een gracht er omheen, een boswachterswoning, een grote schuur, een boomgaard met zo’n 90 fruitbomen en veel bos met prachtige dikke beuken en eikenbomen. De gracht werd voor het grootste deel in 1897 gedempt. In 1937 volgde het resterende deel."

Wat betekent De Heegh?

In oude stukken wordt De Heegh ook geschreven als Heeg en die Hege. In oude woordenboeken staat heeg aangegeven als heg of haag. Ook staat daarin vermeld dat men een boom met een boschbijl kon hegen. Ook wordt Heechde vermeld als hakbosch.
Verder wordt Heegh genoemd in de rechtspraak. In de middeleeuwen gebruikte men het werkwoord heegen om het afpalen of omheinen van een bepaald stuk land aan te geven om daar een rechtsgeding te houden. Men heegde een gericht om er een bepaalde rechtszitting te houden. De rechtspraak in Didam was vanouds met de Heeg verbonden, zodat de oorsprong van de naam ook daarin gevonden kan worden.

De Heegh en de betekenis voor de katholieke kerk in Didam 

In de tijd dat het voor katholieken moeilijk was om hun geloof te blijven uitoefenen (eind 16e tot begin 18e eeuw) hebben de toenmalige bewoners van havezate De Heegh zich er voor ingezet om toch een katholieke kerkdienst mogelijk te maken. In 1596 kwam de Didamse dorpskerk in het centrum van Didam in hervormde handen. In plaats van een katholieke pastoor werd er een protestantse dominee aangesteld, Pibo Ovetius. Jelis van Plees is dan richter van Didam en woont op havezate De Heegh. Samen met andere welgestelde lieden in Didam heeft hij zich verzet tegen de komst van deze dominee. Na een jaar is deze uiteindelijk uit Didam verdreven. De reformatie kon echter niet worden tegengehouden en zo verloren de katholieken hun kerk. Het gevolg was dat de katholieke gemeenschap niet tot de volledig gerechtigde staatsburgers behoorde.  

Het merendeel van de Didamse landadel werd in 1640 als lid van de hervormde kerk genoemd. Tot de uitzonderingen behoorde de familie Van Plees van havezate De Heegh.

Blijkens aantekeningen van 1716 van pastoor Tuijnslijper was er bij de woning van de heer Van Erp een boom (Kerckbenk genoemd) met overblijfselen van een aarden altaar en opgehoogde grond om als zetel dienst te doen. 

In 1698 werd aan de Weemstraat -kort in de buurt van havezate De Heegh - op een perceel grond van Johanna Catharina van Plees, weduwe van Willem van Erp van Havesathe De Heegh, een nieuwe schuur gebouwd, welke als katholieke kerk dienst ging doen. Op last van het Hof van Gelderland moest deze 'paepsche' schuilkerk in 1699 (bevel van 5 april 1699) al weer worden afgebroken.

In 1716 kocht Balthasar Assueer van Erp, zoon van Willem van Erp van havezate De Heegh een boerderij aan de huidige Kerkstraat. Het achterhuis ging dienst doen als schuurkerk en het voorhuis als pastorie. Later werd op die plek de St. Martinuskerk met pastorie gebouwd. 

De eigenaren

Periode Eigenaren
1440 - 1450 Jacob van Tellicht/Deric die Tolner
1450 -  ???? Wessel van Woldenborch (Waildenberch) richter van Didam
????  - 1584 Arnt van Woldenborg (Waldenborch), richter van Didam
1584 - ???? Anna van Woldenborg trouwde met Jelis van Plees, richter van Didam
????  - 1651 Willem van Plees, richter van Didam
1651 - 1666 Johanna Catharina van Plees tot die Hege
1666 - 1706 Zij trouwde in 1666 met Willem van Erp van het Holtz tot Pufflick
1706 - 1709 Johan Aegidius van Erp
1709 - 1736 Gerard Floris van Erp
1736 - 1737 A.B. Smits
1737 - 1743 G.H.J. Schaap tot de Baerle
1743 - 1744 Bartruit van Erp
1744 - 1766 Haantjes
1766 - 1794 Torck
1794 - 1809 De Neree
1809 - 1853 Jan van Embden (burgemeester van Didam)
1853 - 1880 Gerrit Jan van Embden (burgemeester van Didam)
1880 - 1896 Jan van Embden
1896 - 1897 Erfgenamen Jan van Embden
1897 - 1918 Johannes Rasing (boswachter) en later zijn echtgenote Johanna Welling
1918 - 1958 Gradus Rasing en zijn echtgenote Betje Bisseling
1958 - 2003 Gerrit Rasing en zijn echtgenote Fien Bolder, vanaf 1989 alleen nog het voorste deel
1989 - 2003 Roel en Janny Alberts worden eigenaar van het achterste deel van het huis
2003 - heden José Rasing en echtgenoot Hans Jansen worden eigenaar van het voorste deel


De bewoners

Periode Bewoners
1450 - 1583

Familie van Woldenborg:
Wessel van Woldenborg, gehuwd met Agnes Vaeck
Derrick van Woldenborg, gehuwd met een dochter van Delen
Arnt van Woldenborg, gehuwd met Anna van der Sant

1584 - 1666

Familie van Plees:
Jelis van Plees, gehuwd met Johanna van Woldenborg
Willem van Plees, gehuwd met Bartrudis van Leeuwen

1667 - 1744

Familie van Erp:
Willem van Erp van het Holtz tot Pufflick, gehuwd met Johanna C. van Plees
Gerard Floris van Erp, gehuwd met Anna C. van Roorda van Leeuwarden

1744 - 1809 Onbekend
1809 - 1841 Jan van Embden (burgemeester van Didam), gehuwd met Sibilla Mos
1841 - 1853 Onbekend
1853 - 1859 Peel de Kruijff, gehuwd met Anna Maria van Embden
1853 - 1873 Isaac Anne van Embden (burgemeester van Didam)
1873 - ???? Gerrit W. van der Does (burgemeester van Didam)
1882 - 1918 Johannes Rasing (boswachter), zijn echtgenote Johanna Welling en hun kinderen
1918 - 1983 Gradus Rasing, zijn echtgenote Betje Bisseling en hun kinderen
1983 - 2003 Gerrit Rasing, zijn echtgenote Fien Bolder en hun kinderen (vanaf 1989 alleen in voorste deel)
1989 - heden Roel en Janny Alberts
2003 - heden José Rasing en Hans Jansen

 

HuisHeegh1910 640x480 2383 640x480
Gezin Rasing-Welling
omstreeks 1909
Huis De Heegh
in 1967

 
Bronnen:

Social media

 

facebook logo        twitter logo
Facebook   Twitter

Zoeken

Sponsoren

Agenda

Sun 11 Jun 2017
11 Dorpentoer mmv de OVD
Sun 02 Jul 2017
Didam op Stelten
Sat 09 Sep 2017
Monumentenweekend
Sun 10 Sep 2017
Monumentenweekend

Copyright @2016|Oudheidkundige Vereniging Didam| Anjerstraat 6,6942 VW Didam|Tel.nr 0316-224447|
Disclaimer

log in