Sint Martinusmolen

Inleiding

De St. Martinusmolen in Didam is in 1855 gebouwd aan de weg van Didam naar Beek (nu Wilhelminastraat) en inmiddels dus ruim 150 jaar oud. Door een slechte staat van onderhoud functioneerde de molen vanaf 1997 niet meer. In het 'Jaar van de Molen' in 2007 werd een uitvoerige restauratie voltooid en bleef de oude vertrouwde molen voor de Didamse gemeenschap behouden. Dank zij de inzet van de gemeente Montferland, Laris Wonen en Diensten, Stichting St. Martinusmolen, Vrienden van de Molen en vele vrijwilligers draaien de wieken van de molen 'van Strijbosch' weer regelmatig.


 Bouw van de 'Beltmolen'

De molen werd in 1855 in opdracht van Theodorus (roepnaam Derk) Kempers uit Wehl gebouwd. Hij had daarvoor van landbouwer Willem Damen ca. 2.700 m2 bouwland gekocht aan de ‘nieuw aangelegde kunstweg van Didam naar ‘s-Heerenberg'.
De bouwkosten bedroegen ca. ƒ 3.000. De molen wordt gerekend tot het type ‘beltmolens’, dat wil zeggen dat de molen op (in feite in) een belt (bult) staat. De molenconstructie begint op belthoogte en vangt daardoor meer wind.

 

martinusmolen beekseweg
De Martinusmolen Beekseweg omstreeks 1930


De eerste molenaars

Eind 1855 werd Hendrikus Bernardus Meijer de eerste molenaar op de St. Martinusmolen. In 1872 vertrok hij met zijn gezin naar Emmerik omdat duidelijk was geworden dat eigenaar Kempers de molen aan Herman Wissink had verkocht, die de molen zelf wilde bemalen. Wissink was slechts een korte periode eigenaar/molenaar en hij verkocht de molen in 1875 aan Frans Ketels, gehuwd met Elisabeth Allegonda van Ditshuizen. Frans had het vak bij diverse molenaars geleerd. Hij liet in 1879 dicht bij de molen een nieuwe woning (muldershuis) bouwen. Hij werd in 1905 ook eigenaar van windkorenmolen de Korenbloem in Loil. Zijn meesterknecht Hendrik Meuleman werd daar molenaar. Na zijn huwelijk in 1907 met Anna, de dochter van Frans en Elisabeth, werd Hendrik in datzelfde jaar eigenaar van de Korenbloem.

Gerard Ketels, de derde zoon van Frans Ketels, werd in 1912 de nieuwe eigenaar van de molen. Hij liet aan de overkant van het muldershuis een nieuwe woning bouwen en ging daar wonen met zijn echtgenote Elisabeth Hoymann. Zijn zus Christina trouwde met Theodorus Tiemessen en zij gingen in het muldershuis wonen.

 

frans_ketels elisabeth_van_ditshuizen
Frans Ketels Elisabeth van Ditshuizen

 

Overzicht eigenaren

Eigenaar Periode
Derk Kempers
Herman Wissink
Frans Ketels
Gerard Ketels
Willibrordus Senders
Alphonsus Senders
Willem Willemsen
Wed. Willem Willemsen
A.J. en G.J. Willemsen
Firma H. Rietberg
Pieter Kuipers
Willem Strijbosch sr.
Wim Strijbosch jr.
Strijbosch Holding
Laris Wonen en Diensten
1855-1872
1872-1875
1875-1911
1911-1917
1917-1922
1922-1924
1924-1927
1927-1932
1932-1933
1933-1950
1950-1951
1951-1961
1961-1997
1997-2004
2004-heden

 
Molenaars Strijbosch

De St. Martinusmolen is in de periode van 1933 tot 2004 jaar in gebruik geweest door familie Strijbosch. De molen staat in de volksmond dan ook bekend als ‘de molen van Strijbosch’. Willem Strijbosch sr. pachtte de molen in 1933 en hij werd in 1951 eigenaar. Willem en zijn gezin gingen wonen in het huis op het molenterrein, dat molenaar Willemsen en zijn echtgenote lieten bouwen (nu Wilhelminastraat 73). Willem pakte de zaken vanaf het begin grondig aan. Met graanmalen alleen was geen goed inkomen te verdienen en daarom begon hij ook een graan- en meelhandel. Ook verkocht hij brandstoffen, voornamelijk steenkool en in 1953 werd de oliehandel opgestart. In 1961 werd zijn zoon Wim de nieuwe molenaar op de St. Martinusmolen.

 

muldershuis molen_met_oliehandel
Het muldershuis Molen met oliehandel


Molenaar Geert Ruyling jr.

Geert Ruyling jr. kwam in dienst bij het molenaarsbedrijf van Willem Strijbosch als manusje-van-alles. Van Willem Strijbosch sr. leerde hij de kneepjes van het vak en hij ontwikkelde zich tot de vaste molenaar. Geert zou 35 jaar lang in dienst van de familie Strijbosch blijven.


Brand in 1964 en ontstaan Molenwijk

In de nacht van 11 op 12 november 1964 brak door kortsluiting brand uit in de molen. Door snel en deskundig optreden van de brandweer kon een ramp worden voorkomen. De omgeving van de molen (Molenwijk genoemd) werd in de jaren zestig en zeventig volgebouwd met woningen. De straten kregen namen die verwezen naar onderdelen van de molen zoals Wiekenstraat, Spilstraat en Windstraat.

 

molen1_1950 molen2_1950
De Martinusmolen in jaren vijftig


Aanwijzing rijksmonument en restauratie in 1977

In 1966 werd de St. Martinusmolen als rijksmonument aangewezen.
In 1971 was de molen aan een grote onderhoudsbeurt toe. Het was niet meer verantwoord om de molen nog te laten werken. Willem Strijbosch ondernam stappen om gelden voor de restauratie bijeen te brengen. In 1974 raakte een roe los in het asgat en kon de molen niet meer draaien. Door die stilstand ging de technische staat snel achteruit. Na drie jaar onderhandelen (wie zal wat betalen) kon de reparatie en restauratie eindelijk worden uitgevoerd. De totale kosten bedroeg ƒ 133.000 en was als volgt verdeeld: het Rijk 40%, de provincie 20%, de gemeente Didam 30% en de eigenaar 10%.


Weer brand en verplaatsing oliehandel

Op 20 januari 1993 brak weer brand uit in de molen. Na reparatie draaide de molen weer als voorheen. De oliehandel werd in 1995 verplaatst naar de Talelaarweg.


Nieuwe plannen restauratie

De molen was inmiddels weer aan een restauratie toe. In 1997 werd een vergunning aangevraagd bij de gemeente om het wiekenkruis te herstellen, de bedekking op de kap te vernieuwen en het ‘gaande werk’ te herstellen. Geraamde kosten ƒ 150.000. Door het plotselinge overlijden van Bennie Strijbosch werden de restauratieplannen vooruit geschoven. Alle aandacht ging uit naar de reorganisatie van het bedrijf.


Oprichting 'Stichting St. Martinusmolen'

Voor de oorspronkelijk eigenaren was een renovatie – gezien de eisen en de kosten – geen optie. Door het college van burgemeesters en wethouders werd medio 2001 enkele personen gevraagd zich te willen inzetten om de molen als industrieel erfgoed voor Didam te behouden. Vervolgens is de Stichting St. Martinusmolen opgericht en zijn initiatieven genomen om tot restauratie van de molen te komen.
In 2004 kocht Laris Wonen & Diensten de molen om dit rijksmonument voor Didam te behouden. De woningcorporatie hield zich bezig met de renovatie terwijl de stichting zich met de exploitatie zou gaan bezighouden. In november 2007 is de gerestaureerde St. Martinusmolen weer feestelijk in gebruik genomen. De molen met draaiende wieken is weer een vertrouwd beeld in Didam.

 

woningen_molenwijk molen_2007
Woningen in de molenwijk Molen na restauratie
in 2007

 
Bronnen:

Social media

 

facebook logo        twitter logo
Facebook   Twitter

Zoeken

Sponsoren

Agenda

Thu 20 Apr 2017 (19:00)
Jaarvergadering OVD
Thu 20 Apr 2017 (19:30)
De geschiedenis van de Hanze
Thu 27 Apr 2017
Koningsdag
Fri 05 May 2017
Bevrijdingsdag

Copyright @2016|Oudheidkundige Vereniging Didam| Anjerstraat 6,6942 VW Didam|Tel.nr 0316-224447|
Disclaimer

log in